Οι εφημερίδες, ως προϊόντα, δεν πάνε καλά στην αγορά. Μολονότι το 2004, σε σχέση με το 2003, υπήρξε σημαντική αύξηση των κυκλοφοριών τους, αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στο ότι πλέον ο κλάδος δεν πουλάει…εφημερίδες, αλλά DVD και άλλα “καλούδια”. Αυτή η κίνηση υιοθετήθηκε από όλες τις εφημερίδες (ακόμη κι από τον Ριζοσπάστη…) και βραχυπρόθεσμα τουλάχιστον αμβλύνει το πρόβλημα.

Ως κύρια τάση, πάντως, παραμένει η μειούμενη ζήτηση των εφημερίδων από τους καταναλωτές πράγμα που μεταφράζεται σε μείωση της αξίας τους ως διαφημιστικών μέσων και, επομένως, σε μείωση των διαφημιστικών εσόδων μέσω των οποίων επιβιώνουν.Πέρα από τη μειούμενη ζήτηση αυτή καθαυτή οι εφημερίδες αδυνατούν να προσελκύσουν τα (νεώτερα) target group με τα οποία, πολύ συχνά, θέλουν να επικοινωνήσουν οι διαφημιστές. Η Generation X και Y δεν αγοράζει εφημερίδες. Αν θέλουν να μάθουν τα νέα συνήθως τα αναζητούν online ή παίρνουν ένα free paper. Προτιμούν το free press διότι είναι σχεδιασμένο με γνώμονα τις ανάγκες τους. Σχήμα tabloid, “ζωντανή” και σύντομη γραφή, έλλειψη αναλύσεων και γνώμης, και φυσικά στην σωστή τιμή: δωρεάν.Το free press αποτελεί για τους εκδότες του ένα μάλλον έξυπνο business model. Έχει όμως ένα σημαντικό μειονέκτημα. Οι διαφημιστές κι οι διαφημιζόμενοι θεωρούν ότι μια δωρεάν εφημερίδα μάλλον θα υπολείπεται σε δημοσιογραφική ποιότητα κι αισθητική. Εναπόκειται στο εκάστοτε free paper να αποδείξει ότι αυτή η αντίληψη είναι λανθασμένη, ώστε να προσελκύσει τους διαφημιστές.Το free press έχει σίγουρα έρθει για να μείνει. Οι δωρεάν εφημερίδες θα αυξάνονται, άλλες θα επιβιώσουν άλλες όχι. Άλλες θα είναι υψηλής ποιότητας, άλλες όχι. Πιθανόν, μάλιστα, κάποια στιγμή να εμφανιστεί και κάποιος εκδοτικός όμιλος αποκλειστικά προσανατολισμένος στο free press.

Τι θα κάνει ο Τύπος του περιπτέρου; Με τα DVD και τις λοιπές προσφορές το μόνο που κάνει είναι να κερδίζει χρόνο. Ακόμη κι αυτή η προκύπτουσα αύξηση της κυκλοφορίας των εφημερίδων μπορεί να μην είναι cost-effective οπότε το αποτέλεσμα είναι να γίνεται ακόμη δυσκολότερη η χρηματοοικονομική θέση της εκάστοτε εφημερίδας και να δημιουργείται έτσι φαύλος κύκλος. Βέβαια, τα πράγματα στον Τύπο του σαββατοκύριακου είναι μάλλον καλύτερα και είναι εκεί που βρίσκεται, εν πολλοίς, το μέλλον του Τύπου του περιπτέρου. Είναι λογικό, επειδή στον Τύπο του σαββατοκύριακου βρίσκεται το κέρδος, να εισέλθουν κάποια στιγμή κι εκεί free papers ανάλογης, υψηλής δημοσιογραφικής ποιότητας.

Πέραν, λοιπόν, της υψηλής εστίασης του Τύπου του περιπτέρου στο σαββατοκύριακο είναι λογικό να δούμε και την είσοδο νυν ισχυρών εκδοτικών ομίλων στο free press. Σε αυτήν την περίπτωση, υπάρχει ο κίνδυνος να “κανιβαλίσουν” τους τίτλους που διαθέτουν σήμερα στα περίπτερα, αλλά αυτός μάλλον θα υπερκεραστεί από τα οφέλη όπως είναι:

Πρώτον, η αύξηση των διαφημιστικών εσόδων και δη η προσέλκυση διαφημιζόμενων που μπορεί να μην δύνανται να κάνουν hi-budget διαφήμιση, αλλά παρόλα αυτά δεν παύουν να έχουν επικοινωνιακές ανάγκες στις οποίες επιθυμούν να επενδύσουν σεβαστά ποσά.

Δεύτερον, το free paper θα λειτουργήσει ως “flank brand” έναντι των αμιγώς free press εκδοτών δεδομένου ότι θα τους ανταγωνίζεται ευθέως, ενώ η κατά τεκμήριο ισχυρότερη χρηματοοικονομική θέση των νυν εκδοτών μπορεί να τους επιτρέψει να παράσχουν στους διαφημιζόμενους (ακόμη) φθηνότερες διαφημιστικές τιμές σε σχέση με τους free press εκδότες.

Τρίτον, μπορεί οι αναγνώστες του free press -μιλάμε για την Generation X και Y κυρίως- να “συνηθίσουν” στην ανάγνωση εφημερίδων και κάποια στιγμή να θελήσουν να κάνουν…upgrade στις επί χρήμασι εφημερίδες -ακόμη και να γίνουν συνδρομητές.

To free press είναι ένα καλό business model-απάντηση στα προβλήματα (ευκαιρίες) του Τύπου.

PS. Και μία παρατήρηση του Θαλή Π. Κουτούπη, γνωστού συμβούλου επικοινωνίας, δημοσιευμένη στην στήλη του “Αποτυπώματα” του περιοδικού MarketingWeek (28/2/2005).

Διαφήμιση: Ο Μαικήνας των Μέσων Ενημέρωσης.
Τώρα που αυξάνονται και πληθύνονται οι δωρεάν διανεμόμενες εφημερίδες, αποδεικνύεται και για τους κακόπιστους η τεράστια συμβολή της διαφήμισης στην ύπαρξη Έντυπων Μέσων Ενημέρωσης (για την τηλεόραση και το ραδιόφωνο έχει αποδειχθεί εδώ και 15 χρόνια), την ελευθερία, την πολυφωνία και την ελευθεροτυπία, τα “θεμέλια” της δημοκρατίας, όπως λένε οι δημοσιογράφοι και οι εκδότες! Ώρα λοιπόν, να πάψουν να ψέλνουν τα εξ αμάξης στη διαφήμιση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν πρέπει να στηλιτεύονται οι παραπλανητικές και αθέμιτες διαφημίσεις.