Αλήθεια, ποιος δημιούργησε την ανάγκη για κοινωνική καταξίωση με την μορφή που επικρατεί σήμερα;Δεν είναι αποτέλεσμα της εμπορικής επικοινωνίας; Υπάρχει η ανάγκη κατά τον Maslow, αλλά πως εκφράζεται; Με ferrari και glitter; Στα δικά μου μάτια, η κοινωνική καταξίωση εκφράζεται πολύ διαφορετικά από την κατοχή πολυτελών αγαθών, που υποτίθεται πως συμβολίζουν το status quo. Και αυτό είναι αποτέλεσμα του μάρκετινγκ Πιστεύω λοιπόν, ότι το marketing σχεδιάζει τον τρόπο, ή αν θέλετε, προωθεί μοντέλα που εκφράζουν την κοινωνική κατάσταση του καταναλωτή. Και γενικότερα θεωρώ πως τα προϊόντα πολυτελείας είναι δημιούργημα του μάρκετινγκ και πως δεν υπήρχε συγκεκριμένη ανάγκη να καλύψουν, αφού η κοινωνική καταξίωση κάποιου, είναι έννοια συνυφασμένη με την αναγνωρισιμότητα και τον σεβασμό προς το πρόσωπο του.

Παρ’ότι συμφωνώ με το σκεπτικό και το συμπέρασμα (αντικείμενο παρουσίασής μου πριν μία εβδομάδα, συμπτωματικώς!), παίζουμε λίγο με τις λέξεις. Όταν ο ‘λαός’ λέει ότι το marketing δημιουργεί ανάγκες κι εσύ του λες ‘όχι ανάγκες, σε επιθυμίες απευθύνεται’, δεν αλλάζει και πολλά επί του πρακτέου…

Το θέμα είναι ότι όντως το marketing επηρρεάζει και κατευθύνει επιθυμίες, όχι πάντα σε αποτελεσματικά (από οικονομικής, πρακτικής, ηθικής άποψης) μονοπάτια. Το πώς το ονομάζουμε αυτό λίγη διαφορά κάνει…

Στο κάτω-κάτω, όταν λέμε ότι δημιουργεί ανάγκη εννοούμε, νομίζω, ότι παίρνει ένα ψήγμα επιθυμίας/ανάγκης που ο καταναλωτής δεν γνώριζε καν ότι υπάρχει και το μετατρέπει σε υψίστης (σε ακραίες καταστάσεις) σημασίας.

Ας μην αποποιούμαστε και όλων των ευθυνών μας

Στα δικά μου μάτια

Ακριβώς.

Στα μάτια κάποιου άλλου ανθρώπου όμως;

…ακριβώς.

Αυτό που λέει ο Δημήτρης είναι ότι το marketing, όπως εκτελείται, επιφέρει στρεβλώσεις στην αντίληψη του καθενός περί των αναγκών του και, κατά συνέπεια, στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

@dimitris

Ας το θέσω αλλιώς.

Για τον x η ανάγκη της κοινωνικής καταξίωσης δεν ικανοποιείται μέσα από την απόκτηση, π.χ., μιας Ferrari αλλά,όπως γράφεις, “είναι έννοια συνυφασμένη με την αναγνωρισιμότητα και τον σεβασμό προς το πρόσωπο του.” (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό).

Για τον ψ όμως, η απόκτηση μιας Ferrari ικανοποιεί την ανάγκη του για κοινωνική καταξίωση και δεν “είναι έννοια συνυφασμένη με την αναγνωρισιμότητα και τον σεβασμό προς το πρόσωπο του.”

Και οι δύο έχουν την ανάγκη της κοινωνικής καταξίωσης, και οι δύο ζουν σε περιβάλλον όπου κυριαρχεί το μάρκετινγκ και άρα δέχονται τις ανάλογες επιρροές, ο χ την ικανοποιεί με τον χ τρόπο, ο ψ με τον ψ τρόπο.

Θα κρίνουμε εμείς ποιος έχει “δίκαιο” και ποιος “άδικο” σχετικά με το ποια ανάγκη νιώθει, σε τι βαθμό, και με ποιον τρόπο την ικανοποιεί; Με άλλα λόγια, νομίζω ότι μπαίνουμε στα χωράφια της ιδεολογικοπολιτικής συζήτησης οπότε ξεφεύγουμε νομίζω…

Κατ’αρχάς, αυτά δεν τα είπα εγώ αλλά ο Δημήτρης

Όσι για τα χωράφια της ιδεολογικοπολιτικής συζήτησης… δεν νομίζω ότι ξεφεύγουμε. Ίσα-ίσα. Ώς επαγγελματικός κλάδος που τροφοδοτούμε το κοινό με ιδέες, οράματα, προϊόντα, λύσεις κ.ο.κ, έχουμε πρώτιστο το καθήκον του να πράττουμε ηθικώς. Όλες μας οι πράξεις διάγονται από ιδεολογικοπολιτικά διλλήματα – η δικαιολογία του “κάνω τη δουλειά μου, τα υπόλοιπα είναι χωράφια άλλου” είναι άλλων εποχών (ίδε και http://en.wikipedia.org/wiki/Banality_of_Evil ).

Και για να μην νομίζετε ότι είμαι κάποιος αρτηριοσκληρωτικός και παλαιολιθικός επαγγελματίας, 32 χρόνων είμαι μόνο

Παρεμπιπτόντως: ακόμα και αν δεν κρίνουμε εμείς ποιος έχει δίκαιο και άδικο στην αντιμετώπιση των θεμάτων που τον απασχολούν (αναγνωρισημότητα κτλ), έχουμε σίγουρα ευθύνη στο βαθμό που εμείς διαμορφώνουμε το gestalt του. Άρα…?

Κι εγώ είμαι 22, δεν λέει κάτι αυτό, απλά εγώ βλέπω τα πράγματα ακόμα απ΄’έξω ενώ εσείς είστε μέσα στον χώρο της επικοινωνίας. Και αυτός είναι ο λόγος που αφήνω σχόλια, μέσα από τη συζήτηση να δημιουργείται προβληματισμός (για εμένα τουλάχιστον, εσείς πιθανότατα έχετε καταλήξει και υπηρετείτε πιστά τις θεωρίες που έχετε μελετήσει και βλέπετε στη πράξη)

Συγχαρητήρια για το blog, νομίζω είναι ένα απο τα χρήσιμα.

Και γενικότερα θεωρώ πως τα προϊόντα πολυτελείας είναι δημιούργημα του μάρκετινγκ

Η ανθρώπινη επιθυμία για επίδειξη κοινωνικής ανωτερότητας προϋπήρχε μερικούς αιώνες (για να μην πω χιλιετίες) του σύγχρονου marketing.

Η Ferrari είναι σήμερα είναι ότι ήταν βασιλική άμαξα παλαιότερα. Γιατί από την αρχαιότητα οι άνθρωποι στολίζονται με φαντάχτερα χρυσαφικά; Μήπως αυτό δεν είναι glitter (ή αλλιώς bling);

Δυστυχώς, παρ’ ότι η δεοντολογία του Marketing επιβάλλει την κάλυψη αναγκών της αγοράς στόχου, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου δημιουργεί ανάγκες. Το καλύτερο παράδειγμα είναι οι περιπτώσεις, που το προϊόν απευθύνεται σε άτομα τα οποία δεν είναι σε θέση να κρίνουν ποιες είναι οι ανάγκες τους. Βασική ομάδα είναι τα παιδιά. Η προβολή προϊόντων για παιδιά, κυρίως παιχνίδια, γίνεται με τέτοιον τρόπο ώστε να δίνεται η εντύπωση στο παιδί, ότι το παιχνίδι πέρα από τη διασκέδαση, έχει και κάποια περαιτέρω χρησιμότητα. Ακόμη, βασίζεται στο ότι θα πείσει το παιδί να “ζαλίσει” τους γονείς του να του αγοράσουν το συγκεκριμένο προϊόν. Σίγουρα θα απαντήσετε ότι την τελική απόφαση της αγοράς την έχει ο γονιός, αλλά ποιος γονιός χαλάει το χατίρι του παιδιού του? Ακόμη, στην αγορά των κινητών υπάρχουν ολόκληρες καμπάνιες που είναι σχεδιασμένες για ανήλικους. Δεν απευθύνονται στους γονείς, αλλά απ’ ευθείας στα παιδιά – εφήβους τα οποία δεν είναι σε θέση να κρίνουν… Δεν ξεχνάμε ότι η αγορά των video games έχει δημιουργήσει πολλά κοινωνικά – αλλά και υγείας – προβλήματα σε αρκετούς ανήλικους χρήστες διότι ο σχεδιασμός του προϊόντος βασίζεται στην άμεση επαφή με τον χρήστη και όχι με τον αγοραστή.
Αυτά τα λίγα έχω να πω.. κατά τα άλλα θεωρώ ότι το Marketing, γενικότερα,δεν δημιουργεί ανάγκες αλλά ούτε ακριβώς τις καλύπτει. Εντοπίζει τάσεις για μια ανάγκη και τις αξιοποιεί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εισαγωγή της κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα. Υπήρχε η τάση για ένα πιο ευέλικτο μέσο επικοινωνίας, αλλά η κοινωνία χρειάστηκε ιδιαίτερους χειρισμούς για να το δεχτεί και να φτάσει στο επίπεδο που είναι σήμερα. Για να φτάσει ως εδώ δε χρησιμοποιήθηκαν σε όλες τις περιπτώσεις θεμιτά μέσα προβολής και προώθησης. Για να γίνω πιο συγκεκριμένος υπήρξε εκμετάλλευσή της άγνοιάς του κόσμου πάνω σε αυτόν τον τομέα. Καλύφτηκε μια ανάγκη (επικοινωνία) αλλά μαζί με αυτή εισήχθησαν και άλλες (προσφορές χωρίς ουσία κτλ)

@bizwriter
(πώς στο καλό κάνεις quote?)
“Στρεβλώνεται αυτός που είναι ευάλωτος στο να στρεβλωθεί. Π.χ., ο Δημήτρης γιατί δεν έχει στρεβλωθεί από το μάρκετινγκ (αν θεωρήσουμε ότι το μάρκετινγκ έχει ως σκοπό να στρεβλώνει); Με άλλα λόγια, caveat emptor.

Κατ’ εμέ ο κάθε άνθρωπος έχει την ελευθερία της επιλογής του. …”

Μετάφραση: απευθυνόμαστε σε εύκολα επηρρεαζόμενα άτομα, τα μανιπιουλάρουμε (sic!) και τα κάνουμε ευχαρίστως να πιστεύουνε πράγματα που δεν ισχύουνε γιατί ας προσέχανε, δική τους η ευθύνη. Αν δεν βλέπεις το πρόβλημα ηθικής σε αυτό, τότε… τότε και ο Χίτλερ δεν είχε καμμία ευθύνη.

Όσο για ο caveat emptor, ατυχές παράδειγμα, μια που στο δίκαιο του caveat emptor ο πωλητής δεν έχει την ευθύνη εκτός κι αν αποκρύψει πράγματα. Κοινώς, αν αποπλανήσει. Το οποίο είναι το όλο θέμα.

[Oops! Το τέλος της συζήτησης μόλις ήρθε μου φαίνεται. Godin’s law.]

Γμτ!!!!! και δεν μπορούσα με τίποτα να θυμηθώ το όνομα, αλλά το ίδιο ακριβώς σκεφτόμουνα

Thx για το tip.

εχμ… απέτυχα. Πριν μου εμφάνιζε αγκύλες…

Ε, ρε Χίτλερ που σου χρειάζεται

Νομίζω Σάκη ότι άνοιξες ένα πολύ μεγάλο θέμα που δύσκολα θα βγει συμπέρασμα Είχα πρόσφατα την ίδια συζήτηση με φίλους της παρέας μου, όπου υποστήριζα αυτό ακριβώς που αναφέρεις στο post σου …και κυριολεκτικά πέσανε όλοι να με φάνε!! Anyway ..Το ερώτημα είναι, “εάν το μάρκετινγκ δεν δημιουργεί ανάγκες, τότε γιατί οι περισσότεροι έχουνε την εντύπωση ότι δημιουργεί ανάγκες εκεί που δεν υπάρχουν;”

Μια απάντηση που θα έδινα είναι, επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται ότι ξοδεύουν περισσότερα χρήματα όταν βγαίνουν για ψώνια και σε πράγματα που δεν χρειάζονται …αισθάνονται δηλαδή ότι κάτι τους παρασύρει στην αγορά περισσότερων προϊόντων και στον καταναλωτισμό. Και εδώ είναι που ρίχνουν το φταίξιμο στο μάρκετινγκ (διαφημίσεις, promotions, PR, κλπ.), ότι τους παρασύρει, και ότι εντέχνως δημιουργεί ανάγκες εκεί που δεν υπάρχουν!! Εν μέρει έχουν δίκιο (στο πρώτο σκέλος).

Γιατί σαν καταναλωτές είμαστε όλοι ανεκπαίδευτοι (ένα άλλο μεγάλο θέμα)! Μπαίνουμε στο super market και γεμίζουμε το καλάθι με άσχετα πράγματα, παίρνουμε την πιστωτική κάρτα και της αλλάζουμε τα φώτα!! Μήπως φταίμε και εμείς οι ίδιοι γι’ αυτό; Είμαστε πράγματι τόσο απροστάτευτοι μπροστά στο έλεος του MARKETING; Δεν νομίζω. Την τελική απόφαση την έχουμε πάντα εμείς. Εμείς απλώνουμε το χέρι στο ράφι!

Είναι γεγονός όμως ότι κάποιες ανάγκες μπορούν να δημιουργηθούν λόγω της εξέλιξης της ίδιας της ζωής. Όχι όμως επειδή φταίει το μάρκετινγκ. Για παράδειγμα άνοιξε εδώ και λίγο καιρό το πρώτο ξενοδοχείο κατοικίδιων ζώων στην Αγγλία. Και αυτό επειδή οι Άγγλοι είναι γενικότερα φιλόζωοι και ταξιδεύουν αρκετά.

Όταν λοιπόν πηγαίνουν διακοπές είναι δύσκολο να πάρουνε τα ζωάκια τους μαζί. Κάποιος λοιπόν εντόπισε την ανάγκη αυτή στην συγκεκριμένη αγορά (των ανθρώπων με κατοικίδια ζώα), και προσφέρει μια λύση μέσα από ένα νέο προϊόν. Φανταστείτε ότι έχετε ένα σκύλο. Τώρα εάν αυτός προσλάβει (ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου) μια διαφημιστική εταιρεία, και κάνει μια super καμπάνια μάρκετινγκ, τι θα πείτε; Ότι το μάρκετινγκ δημιούργησε μια νέα ανάγκη;;;

Τα παιδιά που αναφέρθηκε παραπάνω είναι ο εύκολος στόχος. Και εδώ είναι που μπαίνει η ηθική στο μάρκετινγκ και μάλιστα είναι ολόκληρος κλάδος (marketing ethics). Μέχρι που μπορεί να φτάσει το μάρκετινγκ; Πια είναι τα όρια του; Γενικά πολύς λόγος γίνεται για το πού βρίσκονται τα όρια αυτά. Ίσως σε κάποιες περιπτώσεις να ξεπερνιούνται …αλλά και αυτό πάλι σχετικό είναι!!

Αυτό που έχω να πω και κλείνω εδώ, είναι ότι οι ανάγκες εξελίσσονται παράλληλα με την εξέλιξη της ανθρωπότητας και της κοινωνίας μας. Το μάρκετινγκ έρχεται κάθε φορά για να μας πείσει να αγοράσουμε το Χ,Ψ, ή Ζ προϊόν που θα μας βοηθήσει να καλύψουμε την ανάγκη αυτή με τον καλλίτερο τρόπο. Δεν είναι το μάρκετινγκ που δημιουργεί την ανάγκη!!

Μόλις μου ήρθε μια σχετικά ερώτηση. Όταν μιλάμε για ‘ανάγκες’, εννοούμε τις ανάγκες του καταναλωτή ή της εταιρείας; πχ Εδώ στις ΗΠΑ τις τελευταίες εβδομάδες που έχει ανέβει στα ύψη (για τα αμερικάνικα δεδομένα) η τιμή της βενζίνης μας έχει βομβαρδίσει το American Petroleum Institute με τηλεοπτικά διαφημιστικά. Το ίδιο και η μεγαλύτερη εταιρεία ExxonMobil.

Ποιά ανάγκη του καταναλωτή καλύπτουν αυτές οι διαγημίσεις;

ε…διαφημίσεις εννοούσα.

Στο παραπάνω ερώτημα θα μπορούσα να αναφέρω το εξής: Η ανάγκη των ανθρώπων για “μετακίνηση” από το ένα μέρος στο άλλο υπάρχει εδώ και χιλιάδες χρόνια. Η εξέλιξη της ανθρωπότητας (εφεύρεση μηχανής diesel το 1892) μας οδήγησε στην απαραίτητη χρήση της βενζίνης στην καθημερινότητα μας για τις μετακινήσεις μας και όχι μόνον (πχ πετρέλαιο για θέρμανση).

Η ExxonMobil λοιπόν, “πατώντας” πάνω στην ανάγκη των ανθρώπων για μετακίνηση και την απαραίτητη χρήση βενζίνης, χρησιμοποιεί τις τηλεοπτικές διαφημίσεις για να πείσει τους καταναλωτές να επιλέξουν το δικό της προϊόν (για τον Χ,Ψ,Ζ λόγο). Απλά αυτό!
Το ίδιο κάνουν και οι διαφημίσεις των υπόλοιπων εταιρειών, ανεξαρτήτου προϊόντος. Δεν δημιουργούν την ανάγκη. Απλά “πατάνε” πάνω σε μια υπάρχουσα ανάγκη και προσπαθούν να καταφέρουν τον κόσμο να πάρει το προϊόν της εταιρείας τους ανάμεσα από τα υπόλοιπα ανταγωνιστικά προϊόντα.

Και μέσα απο αυτόν τον ανταγωνισμό, στην μανία της διαφοροποίησης, πετυχαίνει να δημιουργήσει την επιθυμία για βενζίνη με περισσότερα οκτάνια. Για καλύτερες επιδόσεις κλπ κλπ…

Σίγουρα δεν δημιουργεί την ανάγκη για μετακίνηση, αλλά παρουσιάζει την επιθυμία ως ανάγκη; Και δεν πιστεύω ότι διαφωνεί κανείς πάνω σε αυτό. ΑΥτά λένε τα βιβλία για τη διαφήμιση…
Όλο αυτό όμως, μυρίζει εξαπάτηση. Εκεί είναι η αρνητική στάση που κρατάω κι ας σπουδάζω πάνω σε αυτό το αντικείμενο.

Συμφωνώ ότι πολλές φορές η φάση “ξεφεύγει” γι’ αυτό και ανέφερα πιο πάνω το marketing ethics!!
Όμως στο post αυτό συζητάμε εαν το μάρκετινγκ δημιουργεί ή ικανοποιεί ανάγκες. Και σε αυτό επιχειρηματολογώ και θεωρώ ότι ΔΕΝ δημιουργεί ανάγκες.
Εαν υπάρχουν διαφημίσεις που εξαπατούν τον κόσμο αυτό είναι άλλο θέμα και σίγουρα είναι κάτι άσχημο στο οποίο δεν συμφωνώ όπως όλοι μας νομίζω!

Το marketing είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο το οποίο έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει ανάγκες, αλλά και να καθοδηγήσει σωστά για την κάλυψη αναγκών που προύπάρχουν.

Δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε το marketing για δημιουργία αναγκών, αλλά ανθρώπους πίσω από ορισμένες μarketing strategies.

Παραδείγματα υπάρχουν καθημερινά και σε κάθε τομέα της ζωής μας. Πολιτική, Αθλητισμός, Κοινωνικό status…

Thanks bizwriter για το πολύ δυνατό άρθρο.

Ελαφρώς (αλλά όχι πολύ) ΟΤ, σκεφτόμουνα περί διαφήμισης και αναγκών. Δεν υπάρχει ένας νόμος που απαγορεύει πρόκληση άγχους κι αισθήματος επείγοντος ή κάτι τέτοιο μέσω διαφήμισης; Έχει κανείς υπ’όψιν του το συγκεκριμένο νόμο;

@ epixeirein:

Όταν λοιπόν πηγαίνουν διακοπές είναι δύσκολο να πάρουνε τα ζωάκια τους μαζί. Κάποιος λοιπόν εντόπισε την ανάγκη αυτή στην συγκεκριμένη αγορά (των ανθρώπων με κατοικίδια ζώα), και προσφέρει μια λύση μέσα από ένα νέο προϊόν. Φανταστείτε ότι έχετε ένα σκύλο. Τώρα εάν αυτός προσλάβει (ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου) μια διαφημιστική εταιρεία, και κάνει μια super καμπάνια μάρκετινγκ, τι θα πείτε; Ότι το μάρκετινγκ δημιούργησε μια νέα ανάγκη;;;

Kat arxas de 8a pw oti to marketing einai mia aga8oergeia, alla 8elw na topo8eth8w panw sto paradeigma.

Sorry gia ta greeklish, den allazei gia kapoio periergo logo:

Akribws afto, alla prepei na diefkriniseis oti h anagkh proyphrxe.

Ti ennow? Akoma k otan den yphrxe ksenodoxeio gia pets, oi an8rwpoi eixan anagkh na afhsoun kapou ta katoikidia tous, k katefevgan se alles lyseis. To hotel einai apla ena meso ikanopoihshs ths anagkhs.

To Core Product tou ksenodoxeiou einai akribws h ikanopoihsh afths ths proyparxousas anagkhs.

@GInfU

Εύστοχo το σχόλιό σου.

Welcome to BizWriter.gr!